Những tuần đầu tại Nhật là giai đoạn nhiều việc hành chính nhất, và có một điểm quan trọng dễ bị bỏ qua: nhiều quyền lợi tính từ ngày đăng ký chứ không từ ngày nhập cảnh. Chậm là mất phần, và một số việc lại phụ thuộc nhau nên phải làm đúng thứ tự.
Tại sân bay
- Nhận thẻ cư trú — cấp ngay tại các sân bay lớn cho người nhập cảnh diện lưu trú dài hạn
- Xin giấy phép hoạt động ngoài tư cách nếu là du học sinh và định làm thêm — xin tại đây nhanh và tiện nhất
Việc thứ hai chỉ mất vài phút ở sân bay nhưng nếu bỏ lỡ thì phải tới cơ quan quản lý xuất nhập cảnh làm riêng sau đó. Đừng bỏ qua vì đang mệt sau chuyến bay.
Việc gốc: đăng ký cư trú
Đây là việc phải làm đầu tiên sau khi có chỗ ở, và mọi thủ tục khác đều phụ thuộc vào nó. Tới văn phòng chính quyền địa phương nơi mình ở, mang theo:
- Thẻ cư trú
- Hộ chiếu
- Giấy tờ về chỗ ở nếu được yêu cầu
Sau khi đăng ký, địa chỉ được ghi vào mặt sau thẻ cư trú. 🔴 Có thời hạn phải hoàn tất việc này kể từ ngày chuyển tới — làm muộn có thể bị xử lý và ảnh hưởng tới hồ sơ lưu trú sau này.
Làm luôn trong cùng buổi
Chính quyền địa phương giải quyết được nhiều việc cùng lúc, nên nên hỏi hết trong một lần đi:
- Bảo hiểm y tế — đăng ký theo địa phương nếu không tham gia qua nơi làm việc
- Bảo hiểm hưu trí — bắt buộc với người trong độ tuổi lao động
- Mã số cá nhân — được cấp sau khi đăng ký cư trú, cần cho nhiều thủ tục hành chính và thuế
- Trợ cấp nuôi con nếu có con nhỏ — phải tự đăng ký mới được hưởng
- Đăng ký nhập học cho con vào trường công tại địa phương
Nên hỏi thẳng nhân viên xem còn chế độ nào mình đủ điều kiện. Nhiều địa phương có các khoản hỗ trợ theo thu nhập hoặc theo hoàn cảnh mà người dân phải tự đăng ký, không tự động được hưởng.
Mở tài khoản ngân hàng
- Cần thẻ cư trú đã ghi địa chỉ, nên phải đăng ký cư trú trước
- Một số ngân hàng yêu cầu đã cư trú một thời gian nhất định — hỏi trước để khỏi mất công
- Ngân hàng bưu điện thường dễ mở hơn với người mới sang
- Cần con dấu cá nhân ở một số nơi, dù nhiều ngân hàng nay chấp nhận chữ ký
Tài khoản ngân hàng cần cho việc nhận lương, trả tiền nhà, tiền điện nước — nên đây là nút thắt của giai đoạn đầu. Làm sớm nhất có thể.
Điện thoại và internet
- Đăng ký hợp đồng điện thoại thường cần thẻ cư trú và tài khoản ngân hàng
- Các nhà mạng giá rẻ có thủ tục nhẹ hơn, phù hợp người mới
- Internet tại nhà có thể mất một thời gian mới lắp được — nên đăng ký sớm
- Giữ số điện thoại ổn định vì nhiều thủ tục dùng số này làm đầu mối liên lạc
Thứ tự hợp lý
- Bước một — nhận thẻ cư trú và giấy phép làm thêm tại sân bay
- Bước hai — ổn định chỗ ở
- Bước ba — đăng ký cư trú tại chính quyền địa phương, làm luôn bảo hiểm và các chế độ
- Bước bốn — mở tài khoản ngân hàng
- Bước năm — đăng ký điện thoại và internet
- Bước sáu — báo địa chỉ cho nơi làm việc hoặc trường
Chuỗi này có thứ tự vì mỗi bước cần kết quả của bước trước. Cố làm nhảy cóc thường phải quay lại từ đầu.
Sau này khi có thay đổi
- Chuyển nhà — phải làm thủ tục chuyển đi ở nơi cũ và chuyển đến ở nơi mới, có thời hạn quy định
- Đổi nơi làm việc — phải thông báo với cơ quan quản lý lưu trú
- Gia hạn tư cách lưu trú — nộp trước khi hết hạn, đừng để sát ngày
- Đổi tình trạng hôn nhân hoặc sinh con — có thủ tục khai báo riêng
Thói quen nên có: mỗi khi có thay đổi lớn trong đời sống, hỏi xem có phải khai báo gì không. Việc khai báo đúng hạn là một phần của hồ sơ lưu trú sạch, thứ quyết định kết quả khi xin vĩnh trú nhiều năm sau.
Thủ tục, thời hạn và danh mục giấy tờ khác nhau theo địa phương và được điều chỉnh theo thời kỳ. Trước khi đi làm thủ tục, hãy hỏi trước chính quyền địa phương nơi cư trú — nhiều nơi có hỗ trợ đa ngôn ngữ.
Việc nào phải làm đầu tiên?
Đăng ký cư trú tại chính quyền địa phương sau khi có chỗ ở. Mọi thủ tục khác đều phụ thuộc vào việc này, và có thời hạn phải hoàn tất kể từ ngày chuyển tới.
Du học sinh cần làm gì ngay tại sân bay?
Nhận thẻ cư trú và xin giấy phép hoạt động ngoài tư cách nếu định làm thêm. Xin tại sân bay chỉ mất vài phút, bỏ lỡ thì phải tới cơ quan quản lý xuất nhập cảnh làm riêng.
Vì sao khó mở tài khoản ngân hàng?
Vì cần thẻ cư trú đã ghi địa chỉ, tức phải đăng ký cư trú trước, và một số ngân hàng còn yêu cầu đã cư trú một thời gian nhất định. Ngân hàng bưu điện thường dễ mở hơn với người mới sang.
Có chế độ hỗ trợ nào phải tự đăng ký không?
Có nhiều, như trợ cấp nuôi con và các khoản miễn giảm theo thu nhập. Chúng không tự động được hưởng, nên khi tới chính quyền địa phương nên hỏi thẳng xem mình đủ điều kiện những gì.
