Trong các con đường sang Nhật làm việc, công nghệ thông tin là con đường thuận lợi nhất với người có bằng đại học. Ngành này thiếu người ở mọi cấp, cởi mở với nhân sự nước ngoài hơn các ngành truyền thống, và một số nơi chấp nhận làm việc bằng tiếng Anh.
Vì sao ngành này khác các ngành khác
- Thiếu hụt nhân lực kéo dài và được thừa nhận rộng rãi là vấn đề của cả nền kinh tế
- Doanh nghiệp quen làm việc với đội ngũ ở nước ngoài, nên ít e ngại nhân sự nước ngoài
- Kỹ năng đo được bằng sản phẩm hơn là bằng thâm niên hay quan hệ
- Thuộc nhóm ngành chuyên môn nên xin được visa kỹ sư — diện tốt về mọi mặt
Điểm cuối rất quan trọng: visa kỹ sư gia hạn được nhiều lần, bảo lãnh được gia đình và thời gian giữ visa tính vào mốc chờ vĩnh trú. Đây là khác biệt lớn so với các diện lao động khác.
Các vị trí phổ biến với người Việt
- Lập trình viên — mảng doanh nghiệp, mảng web, mảng ứng dụng di động
- Kỹ sư hạ tầng và vận hành hệ thống
- Kỹ sư kiểm thử — cửa vào tương đối dễ hơn, phù hợp người mới
- Kỹ sư cầu nối — vị trí đặc thù của thị trường Nhật, làm cầu giữa khách hàng Nhật và đội phát triển ở Việt Nam
- Quản lý dự án — cần kinh nghiệm và tiếng Nhật tốt
Vị trí kỹ sư cầu nối đáng chú ý riêng với người Việt: đây là vị trí sinh ra từ chính mô hình hợp tác Việt – Nhật, đòi hỏi vừa hiểu kỹ thuật vừa giỏi tiếng và hiểu văn hoá làm việc hai bên. Người làm được vị trí này có giá trị cao trên thị trường.
Yêu cầu về tiếng Nhật
- Công ty làm bằng tiếng Anh — có nhưng ít, tập trung ở doanh nghiệp quốc tế và công ty khởi nghiệp tại đô thị lớn
- Phần lớn doanh nghiệp Nhật yêu cầu trình độ tiếng đủ để họp, đọc tài liệu và viết báo cáo
- Vị trí tiếp xúc khách hàng đòi hỏi trình độ cao và cả kính ngữ
Thực tế: tiếng Nhật là yếu tố quyết định mức lương và vị trí hơn là kỹ năng kỹ thuật, một khi đã đạt ngưỡng kỹ thuật cơ bản. Kỹ sư có kỹ năng ngang nhau nhưng khác trình độ tiếng có con đường sự nghiệp khác hẳn nhau.
Ứng tuyển từ Việt Nam
- Doanh nghiệp Nhật sang Việt Nam tuyển trực tiếp — kênh phổ biến, có cả hội chợ việc làm
- Công ty Nhật có chi nhánh tại Việt Nam — vào làm ở Việt Nam rồi chuyển sang Nhật là lộ trình nhiều người đi
- Công ty giới thiệu việc làm chuyên tuyển kỹ sư cho thị trường Nhật
- Ứng tuyển trực tiếp qua các trang tuyển dụng dành cho nhân sự nước ngoài
Lộ trình thứ hai đáng cân nhắc nhất với người chưa vững tiếng: làm ở chi nhánh Việt Nam vài năm vừa tích luỹ kinh nghiệm đúng ngành, vừa quen cách làm việc Nhật, vừa có thời gian học tiếng — rồi mới sang.
Hồ sơ cần chuẩn bị
- Bằng đại học đúng hoặc gần ngành — điều kiện then chốt cho visa kỹ sư
- Xác nhận kinh nghiệm làm việc từ các nơi đã làm
- Chứng chỉ tiếng Nhật
- Hồ sơ dự án đã làm — mã nguồn công khai, sản phẩm đã ra mắt
- Bài viết giới thiệu bản thân theo cách người Nhật quen đọc
🔴 Lưu ý về bằng cấp: ngành học phải liên quan tới công việc. Người học ngành khác chuyển sang lập trình cần chứng minh bằng kinh nghiệm thực tế đủ dài, và hồ sơ khó hơn đáng kể so với người có bằng đúng ngành.
Lộ trình dài hạn
- Vào bằng visa kỹ sư, tích luỹ kinh nghiệm và nâng tiếng
- Tính thử bảng điểm diện tay nghề cao — nhiều kỹ sư đủ điểm mà không biết
- Đạt mốc điểm thì rút ngắn đáng kể thời gian chờ vĩnh trú
- Có vĩnh trú thì mở ra vay mua nhà, đổi việc tự do và ổn định lâu dài
Đây là lý do ngành công nghệ thông tin được xem là con đường ngắn nhất từ lúc sang Nhật tới lúc ổn định lâu dài: lương thuộc nhóm cao, học vấn thường đạt yêu cầu, và tuổi trung bình của người vào ngành còn trẻ — cả ba đều là hạng mục cộng điểm.
Nhu cầu tuyển dụng, mức lương và điều kiện visa thay đổi theo thời kỳ. Trước khi quyết định, hãy đối chiếu với Cục Quản lý Xuất nhập cảnh và Lưu trú Nhật Bản và thông tin tuyển dụng chính thức của doanh nghiệp.
Không giỏi tiếng Nhật có làm IT tại Nhật được không?
Có một số công ty làm bằng tiếng Anh, chủ yếu là doanh nghiệp quốc tế và công ty khởi nghiệp ở đô thị lớn. Nhưng phần lớn doanh nghiệp Nhật vẫn yêu cầu tiếng đủ để họp và viết báo cáo.
Học ngành khác chuyển sang lập trình có xin visa được không?
Khó hơn đáng kể. Ngành học phải liên quan tới công việc để xin visa kỹ sư; người học ngành khác phải chứng minh bằng kinh nghiệm thực tế đủ dài và có giấy xác nhận.
Kỹ sư cầu nối là làm gì?
Là vị trí làm cầu giữa khách hàng Nhật và đội phát triển ở Việt Nam, đòi hỏi vừa hiểu kỹ thuật vừa giỏi tiếng và hiểu văn hoá làm việc hai bên. Đây là vị trí sinh ra từ chính mô hình hợp tác Việt – Nhật.
Vì sao IT được coi là đường ngắn tới vĩnh trú?
Vì lương thuộc nhóm cao, học vấn thường đạt yêu cầu và tuổi trung bình người vào ngành còn trẻ — cả ba đều là hạng mục cộng điểm trong bảng tính điểm diện tay nghề cao.
