Bảo lãnh gia đình sang Nhật: vợ chồng, con cái và cha mẹ

Với phần lớn người Việt sang Nhật, câu hỏi lớn thứ hai sau "đi diện nào" là "bao giờ đưa gia đình sang được". Câu trả lời phụ thuộc gần như hoàn toàn vào diện lưu trú đang giữ.

Diện nào bảo lãnh được

• Kỹ sư, tri thức nhân văn, nghiệp vụ quốc tế — bảo lãnh được vợ/chồng và con
• Kinh doanh – Quản lý — bảo lãnh được
• Tay nghề cao tính điểm — bảo lãnh được, và có thêm khả năng bảo lãnh cha mẹ trong điều kiện nhất định
• Kỹ năng đặc định bậc cao — bảo lãnh được
• Vĩnh trú — bảo lãnh được

🔴 Ngược lại, thực tập sinh kỹ năng và Kỹ năng đặc định bậc đầu không bảo lãnh được gia đình. Đây là khác biệt lớn nhất giữa các diện và là lý do nhiều người phải xa vợ con nhiều năm mà lúc chọn diện không được nói rõ.

Điều kiện để hồ sơ bảo lãnh được chấp nhận

• Thu nhập đủ nuôi — xét theo số người phụ thuộc; càng nhiều người càng phải chứng minh nhiều hơn
• Chỗ ở phù hợp — nhà đủ rộng cho số người, có hợp đồng thuê hợp lệ
• Quan hệ nhân thân chứng minh được — giấy đăng ký kết hôn, giấy khai sinh, dịch thuật và hợp pháp hoá đầy đủ
• Tư cách lưu trú của người bảo lãnh còn hiệu lực đủ dài

Phần giấy tờ từ Việt Nam thường mất thời gian nhất. Nên chuẩn bị bản dịch công chứng và hợp pháp hoá lãnh sự ngay từ khi còn ở Việt Nam, thay vì để sang rồi mới nhờ người nhà gửi sang.

Người được bảo lãnh làm được gì

Đây là điểm hay hiểu nhầm nhất:

• Không được làm việc toàn thời gian theo tư cách gia đình lưu trú
• Được làm thêm có giới hạn giờ mỗi tuần, nhưng phải xin giấy phép hoạt động ngoài tư cách trước
• Muốn làm toàn thời gian thì phải đổi sang tư cách lưu trú làm việc riêng — tức là tự tìm việc phù hợp và làm thủ tục chuyển đổi

Nhiều gia đình tính sai chỗ này: nghĩ rằng vợ/chồng sang rồi sẽ đi làm bình thường, nên kế hoạch tài chính dựa trên hai nguồn thu. Thực tế trong giai đoạn đầu chỉ có một nguồn cộng phần làm thêm giới hạn.

Con cái: học hành và những việc phải làm

• Trẻ trong độ tuổi đi học được nhận vào trường công tại địa phương cư trú, kể cả khi chưa biết tiếng
• Nhiều địa phương có lớp hỗ trợ tiếng Nhật cho trẻ nước ngoài
• Trợ cấp nuôi con áp dụng cho cả cư dân nước ngoài, cần đăng ký tại chính quyền địa phương
• Bảo hiểm y tế — trẻ được tham gia theo người bảo lãnh

Việc nên làm sớm: đăng ký cư trú và bảo hiểm cho con ngay trong những ngày đầu, vì nhiều quyền lợi tính từ ngày đăng ký chứ không từ ngày nhập cảnh.

Bảo lãnh cha mẹ: vì sao khó

Nhật Bản không có diện bảo lãnh cha mẹ để định cư lâu dài như một số nước khác. Các cách hiện có đều hạn chế:

• Visa thăm thân ngắn hạn — phổ biến nhất, nhưng chỉ ở được thời gian ngắn và không làm việc
• Diện tay nghề cao — cho phép bảo lãnh cha mẹ sang trong điều kiện nhất định, chủ yếu để chăm con nhỏ
• Diện hoạt động đặc định — xét theo từng trường hợp, thường liên quan tới chăm sóc người thân cao tuổi, rất hạn chế

Với gia đình có nhu cầu đưa cha mẹ sang sống cùng lâu dài, đây là hạn chế thật và cần biết trước khi lấy Nhật Bản làm điểm đến định cư cuối cùng.

Thứ tự nên làm

• Ổn định tư cách lưu trú và thu nhập của người đi trước — đừng vội bảo lãnh khi công việc chưa chắc
• Chuẩn bị giấy tờ nhân thân từ Việt Nam ngay từ đầu, kể cả khi chưa định bảo lãnh ngay
• Tìm chỗ ở đủ điều kiện trước khi nộp hồ sơ, vì đây là mục bị hỏi tới
• Tính kế hoạch tài chính theo một nguồn thu trong năm đầu, không tính hai

Điều kiện thu nhập, danh mục giấy tờ và chính sách hỗ trợ của từng địa phương thay đổi theo thời kỳ. Trước khi nộp, hãy đối chiếu với Cục Quản lý Xuất nhập cảnh và Lưu trú Nhật Bản, chính quyền địa phương nơi cư trú hoặc đơn vị tư vấn có giấy phép.

Chi phí sinh hoạt khi cả nhà cùng sang

Một người sống ở Nhật và một gia đình sống ở Nhật là hai bài toán khác nhau. Các khoản tăng rõ nhất khi có thêm người:

• Tiền nhà — phải chuyển từ phòng đơn sang căn hộ nhiều phòng, khoản tăng lớn nhất
• Bảo hiểm y tế và hưu trí — thay đổi theo số người phụ thuộc
• Chi phí cho con — học phí ngoài giờ, đồ dùng, hoạt động của trường
• Vé máy bay về thăm quê — nhân theo số người, khoản hay bị quên khi lập kế hoạch

Lời khuyên thực tế: tính thử ngân sách một năm cho cả nhà trước khi nộp hồ sơ bảo lãnh. Nhiều gia đình sang rồi mới thấy đuối, phải để vợ con về lại — tốn kém và ảnh hưởng tới việc học của con hơn nhiều so với việc chờ thêm một năm cho vững.