Đi lại tại Nhật Bản: tàu shinkansen, thẻ IC và vé trọn gói

Giao thông công cộng Nhật Bản chính xác tới từng phút và phủ gần như mọi nơi, nhưng cũng phức tạp với người đi lần đầu vì có nhiều nhà khai thác, nhiều hạng tàu và nhiều loại vé. Nắm ba thứ dưới đây là đủ để đi lại thoải mái.

Tàu cao tốc shinkansen

Đây là xương sống nối các vùng của Nhật Bản. Vài điều cần biết:

• Có nhiều hạng tàu trên cùng tuyến — loại dừng ít ga chạy nhanh hơn đáng kể so với loại dừng nhiều ga
• Toa có chỗ đặt trước và toa tự do — toa tự do rẻ hơn nhưng có thể phải đứng vào giờ cao điểm
• Vé gồm hai phần — vé cơ bản theo quãng đường và phụ phí tàu nhanh; nên biết để không nhầm khi so giá
• Chỗ để hành lý cỡ lớn ở một số tuyến cần đặt trước cùng với ghế
• Tàu chạy đúng giờ tuyệt đối — lên tàu trước giờ khởi hành vài phút là nguyên tắc

Thẻ IC trả trước

Đây là thứ nên mua ngay khi vừa tới sân bay. Thẻ nạp tiền trước, chạm vào cửa soát vé để đi, và dùng được cho gần như mọi tuyến tàu, xe buýt ở các đô thị lớn, lại thanh toán được ở cửa hàng tiện lợi, máy bán hàng tự động và nhiều quán ăn.

• Nhiều loại thẻ do các vùng khác nhau phát hành nhưng dùng lẫn nhau được trên phạm vi rộng
• Nạp thêm tiền tại máy trong ga, thao tác có tiếng Anh
• Có bản thẻ ảo trên điện thoại ở một số hệ điều hành, tiện hơn thẻ cứng
• Không dùng được để đi shinkansen trong hầu hết trường hợp — vé tàu cao tốc mua riêng

Các loại vé trọn gói

Nhật Bản có nhiều loại vé dành riêng cho khách nước ngoài, cho phép đi không giới hạn trong một số ngày:

• Vé toàn quốc — dùng được trên mạng lưới đường sắt quốc gia cũ, gồm phần lớn tuyến shinkansen
• Vé theo vùng — rẻ hơn, phù hợp khi chỉ đi trong một vùng như Kansai hay Hokkaido
• Vé của các hãng tư nhân — cho các tuyến cụ thể, ví dụ đi Hakone hoặc Nikko

🔴 Vé trọn gói không phải lúc nào cũng có lợi. Nó chỉ đáng mua khi lịch trình có nhiều chặng dài. Người ở một thành phố cả chuyến rồi chỉ đi một chặng xa thì mua vé lẻ thường hợp lý hơn. Nên cộng thử chi phí các chặng dự định đi rồi so sánh trước khi quyết.

Taxi và các phương tiện khác

• Taxi — sạch sẽ, tài xế mặc đồng phục, cửa sau mở tự động nên không cần tự kéo
• Xe đạp cho thuê — rất tiện ở các thành phố nhỏ và vùng ngoại ô, nhiều nơi có trạm thuê tự động
• Phà — nối các đảo, một số tuyến chạy đêm có cabin ngủ
• Máy bay nội địa — hợp lý cho các chặng rất xa như đi Hokkaido hoặc Okinawa

Taxi ở Nhật thường được dùng cho chặng ngắn hoặc khi lỡ tàu cuối, chứ ít khi dùng làm phương tiện chính trong ngày. Với chặng dài, máy bay nội địa tiết kiệm được rất nhiều giờ so với đi tàu, nhất là khi đích đến nằm ở hai đầu đất nước.

Xe buýt đường dài

• Chi phí thấp hơn tàu cao tốc đáng kể
• Có tuyến chạy đêm, tiết kiệm được một đêm khách sạn
• Thời gian di chuyển dài hơn nhiều
• Phù hợp với người linh hoạt về thời gian và muốn tiết kiệm

Những sai sót thường gặp

• Chọn nhầm hạng tàu — lên loại dừng mọi ga trong khi có loại nhanh hơn cùng tuyến
• Ra nhầm cửa ở ga lớn — ga lớn có hàng chục cửa ra, chọn sai phải đi bộ vòng xa
• Không đặt chỗ cho hành lý lớn trên các tuyến yêu cầu
• Tính sát giờ chuyển tàu — ga lớn cần thời gian đi bộ giữa các sân ga
• Quên rằng tàu cuối chạy khá sớm ở nhiều tuyến, lỡ chuyến thì phải đi taxi

Điểm cuối đáng nhớ: tàu cuối trong ngày thường kết thúc sớm hơn nhiều người tưởng, kể cả ở đô thị lớn. Kiểm giờ tàu cuối trước khi đi chơi tối là thói quen nên có.

Hai công cụ nên có

• Ứng dụng tra đường tàu — cho biết tuyến nào, đổi ở ga nào, sân ga số mấy, cửa ra nào gần đích nhất
• Dịch vụ gửi hành lý — gửi vali từ khách sạn này tới khách sạn khác, nhận vào ngày hôm sau; giúp ngày di chuyển nhẹ nhàng hơn hẳn

Dịch vụ gửi hành lý là thứ ít khách nước ngoài biết nhưng thay đổi hẳn trải nghiệm, nhất là khi chuyển giữa hai thành phố và muốn tham quan ngay trong ngày di chuyển.

Giá vé, phạm vi áp dụng của các loại vé trọn gói và điều kiện mua thay đổi theo thời kỳ. Trước khi mua, hãy đối chiếu với trang chính thức của nhà khai thác đường sắt và Cơ quan Xúc tiến Du lịch Nhật Bản.