Với người chuẩn bị sang Nhật, khoảng cách thực tế giữa hai nước không chỉ đo bằng ki-lô-mét. Nó đo bằng thời gian bay, chênh múi giờ, chi phí gửi tiền về nhà và việc có tìm được đồ ăn quen thuộc hay không.
Đường bay và thời gian di chuyển
- Bay thẳng khoảng 5–6 giờ từ Hà Nội hoặc TP.HCM tới Tokyo, Osaka, Nagoya, Fukuoka
- Nhiều hãng khai thác cả hãng Việt Nam và hãng Nhật, cộng các hãng giá rẻ
- Không lệch múi giờ đáng kể — Nhật Bản GMT+9, sớm hơn Việt Nam 2 giờ
Chênh 2 giờ là một lợi thế lớn mà ít người để ý: gọi về nhà không phải canh giờ, không có chuyện lệch ngày đêm như khi sang châu Âu hay Mỹ. Với gia đình có con nhỏ hoặc cha mẹ già ở Việt Nam, đây là yếu tố đáng cân nhắc.
Cộng đồng người Việt: quy mô và cấu trúc
Khoảng 600.000 người Việt đang sinh sống tại Nhật Bản, là nhóm người nước ngoài lớn thứ hai. Cộng đồng này có mấy đặc điểm:
- Trẻ — phần lớn trong độ tuổi lao động và học tập
- Phân tán theo khu công nghiệp — không tập trung thành khu phố Việt lớn như ở một số nước khác
- Có hạ tầng hỗ trợ — cửa hàng thực phẩm Việt, quán ăn, hội nhóm theo vùng và theo ngành
Thực tế này có hai mặt. Dễ tìm đồ ăn và người đồng hương ở hầu hết vùng đông dân; nhưng cũng dễ rơi vào tình trạng chỉ sinh hoạt trong cộng đồng Việt và chậm tiến bộ tiếng Nhật — điều cản trở thăng tiến về sau.
Chuyển tiền về Việt Nam
Đây là nhu cầu thường xuyên của phần lớn người Việt làm việc tại Nhật. Các kênh phổ biến:
- Ngân hàng — an toàn, có chứng từ đầy đủ, phí thường cao hơn
- Dịch vụ chuyển tiền có giấy phép — nhanh hơn, phí cạnh tranh, cần kiểm tra giấy phép hoạt động
- Ứng dụng chuyển tiền quốc tế — tỷ giá minh bạch, thao tác trên điện thoại
Lưu ý quan trọng: chỉ dùng kênh có giấy phép. Các hình thức chuyển tiền không chính thức tiềm ẩn rủi ro mất tiền và rắc rối pháp lý, và khi có sự cố thì gần như không có cơ sở đòi lại.
Hợp tác giữa hai nước và ý nghĩa với người đi
Việt Nam và Nhật Bản có quan hệ hợp tác sâu trên nhiều lĩnh vực — thương mại, đầu tư, hạ tầng, giáo dục và lao động. Với người chuẩn bị sang, ba hệ quả thiết thực:
- Nhiều chương trình tiếp nhận lao động và thực tập sinh có khuôn khổ hợp tác giữa hai bên
- Doanh nghiệp Nhật đầu tư nhiều tại Việt Nam — mở ra cơ hội cho người biết tiếng Nhật quay về làm việc
- Mạng lưới trường tiếng và trung tâm tư vấn tại Việt Nam khá dày
Điểm thứ hai đáng nhấn: đi Nhật không nhất thiết là đi một chiều. Nhiều người sau vài năm làm việc tại Nhật quay về Việt Nam làm cho doanh nghiệp Nhật với vị trí và thu nhập tốt hơn hẳn lúc đi. Đây là lộ trình nên tính tới ngay từ đầu.
Giữ liên hệ với gia đình khi ở xa
Chênh múi giờ chỉ 2 giờ nên việc này dễ hơn nhiều so với đi châu Âu hay Mỹ. Vài điều thực tế nên thu xếp từ trước khi đi:
- Chọn gói cước dữ liệu có gọi quốc tế hoặc dùng ứng dụng gọi qua mạng — chi phí gần như bằng không
- Hướng dẫn cha mẹ dùng ứng dụng gọi video trước khi đi, đừng để sang rồi mới chỉ qua điện thoại
- Thống nhất một khung giờ gọi cố định hằng tuần — quan trọng hơn gọi nhiều mà thất thường
- Để lại bản sao giấy tờ quan trọng cho người nhà ở Việt Nam phòng khi cần
Về thăm nhà, nhiều người chọn dịp cuối năm hoặc kỳ nghỉ dài. Cần lưu ý giá vé tăng mạnh vào các dịp cao điểm và nên đặt sớm. Quan trọng hơn: kiểm tra tư cách lưu trú còn hiệu lực và giấy phép tái nhập cảnh trước khi rời Nhật, vì đây là chỗ sơ suất gây hậu quả nặng nhất.
Những thứ mang theo và những thứ nên mua tại chỗ
- Nên mang: giấy tờ gốc và bản dịch công chứng, thuốc men cá nhân có đơn, một ít đồ ăn khô quen thuộc cho tuần đầu
- Mua tại chỗ rẻ hơn: đồ điện gia dụng, quần áo mùa đông, đồ dùng sinh hoạt — có nhiều cửa hàng đồ cũ chất lượng tốt
- Cẩn thận với: một số loại thuốc và thực phẩm bị hạn chế nhập cảnh; cần kiểm tra danh mục trước khi xếp hành lý
Quy định về hành lý, thuốc men và thủ tục chuyển tiền thay đổi theo thời kỳ. Trước khi đi, nên đối chiếu với cơ quan hải quan và xuất nhập cảnh Nhật Bản, cơ quan đại diện Việt Nam tại Nhật Bản hoặc đơn vị tư vấn có giấy phép.
Bay từ Việt Nam sang Nhật mất bao lâu?
Khoảng 5–6 giờ với chuyến bay thẳng từ Hà Nội hoặc TP.HCM tới các thành phố lớn của Nhật. Chênh múi giờ chỉ 2 giờ nên gọi về nhà không phải canh giờ.
Cộng đồng người Việt ở Nhật có đông không?
Khoảng 600.000 người, là nhóm người nước ngoài lớn thứ hai tại Nhật. Cộng đồng phân tán theo khu công nghiệp chứ không tập trung thành một khu phố Việt lớn.
Chuyển tiền về Việt Nam nên dùng kênh nào?
Ngân hàng, dịch vụ chuyển tiền có giấy phép hoặc ứng dụng chuyển tiền quốc tế. Điều quan trọng nhất là chỉ dùng kênh có giấy phép, vì kênh không chính thức có rủi ro mất tiền và rắc rối pháp lý.
Học tiếng Nhật xong có cơ hội về Việt Nam làm không?
Có, và đây là lộ trình nhiều người chọn. Doanh nghiệp Nhật đầu tư nhiều tại Việt Nam nên người có kinh nghiệm làm việc tại Nhật cùng vốn tiếng thường về nước với vị trí tốt hơn hẳn lúc đi.
